استمرار یا تداوم حافظه استمرار یا تداوم حافظه اثری که شاید همه بی آنکه مفهوم آن‌ را بفهمند آن را دیده باشند. این اثر شاید معروف‌ترین اثر سورئال و معروف‌ترین اثر خالقش سالوادور دالی است که در حد فاصل سال‌های ۱۹۰۴ تا ۱۹۸۹ می‌زیسته است استمرار حافظه را در ۲۷ سالگی و در سال‌های اولیه پیوستنش به سورئالیسم ترسیم کرده است. دریافت بصری این اثر هیچ مشکل یا گره‌ای وجود ندارد پدیده‌ها بسیار واضح و واقعی ترسیم شده‌اند مرزی میان پدیده‌ها حفظ شده و استفاده از رنگ‌ها سطوح و بافت‌ها با کمترین پیچیدگی ممکن را می‌دهد در واقع خود اثر نیز از کمترین تعداد عناصر بهره می‌برد ۴ ساعت یک تخته ساحل شنی دریا آسمان صخره یک سکو و شاخه خشکیده درختی تمام این‌ها در کادربندی به راحتی جا گرفته‌اند و دالی نیز به سادگی به این اثر با یک پرسپکتیو ساده یک نقطه‌ای عطف و بخشیده است و زمینه اصلی اثر دلگیر و نظر می‌رسد در واقع این فضای خالی میانی که به آبی دریا و آسمان نمی‌رسد این حس را القا می‌کند داده‌ای برای نمایش تمایز آسمان و دریا از رنگ زرد میانجی استفاده کرده است حالا می‌توان حدس زد که وقت طلوع خورشید است یا غروب ساعت‌های در حال ذوب شدن نیز با اختلاف‌های کمی همگی حوالی ۶ را نشان می‌دهند در دنیای دالی یا ۶ صبح است یا شیشه است تمام اثر مانند یک عکس به نظر می‌آید با آن که می‌دانیم هرگز در دنیای واقعی هم چنین ترکیبی رخ نخواهد داد دالی بهترین اثر ثبتی از رویای ذهنی خود را در استمرار حافظه ترسیم کرده است این تفاوت‌های نچندان زیاد تصویری از گذر نامنظم زمان در هستی است اگر کمی عمیق‌تر به این مسئله بنگریم در واقع این اشعار اشاره‌ای است به نظریه نسبی بودن زمان انیشتین اما سوال مهم آن است که چرا این ساعت‌ها در حال ذوب هستند چرا ساعت نارنجی انگار توسط مورچه‌های سیاه در حال جویده شدن است بگذارید به دنیای دالی بازگردیم در حوالی سال های ۱۹۲۰ تا ۱۹۳۰ داشتن ساعت جیبی بخشی از خصوصیت عامه مردم به حساب می‌آید حرکت در مسیرهای زمان‌بندی شده کار و زندگی در محدوده زمان بسیار رایج است ساعت‌ها اهمیت بسیاری در زندگی زندگان دارند و همه چیز را تنظیم می‌کنند استمرار حافظه شاید رویای دالی از زیستن در دنیای بدون ساعت است جایی که تمامی ساعت‌ها ذوب می‌شوند و زمان مفهوم عددی خود را از دست می‌دهد این اثر را باید به سه لایه عمقی تقسیم کرد لایه اول درخت خشک و ساعتی بر آن موجودی مرده مرکب از انسان گیاه و حیوان( تصویری از موجودی مسخ شده) است که ساعتی بر آن ذوب می‌شود تخته خالی و ساعتی و ساعتی بر تخته خالی که مورد هجوم مورچه‌هاست در لایه دوم ساحل شنی نامتناهی است و در لایه سوم دریا و آسمان آبی و دلپذیر. شاید دالی به این اشاره می‌کند برای پی گرفتن جریان زندگی باید زمان‌ها را فراموش کرد و به دنیای آرام بدون زمان کوچ کرد چرا که در دنیای ساعت‌ها همه چیز در سیطره عقربه‌ها میمیرند درخت خشک می‌شوند، و این حافظه ماست که اتفاق‌ها را در دل ساعت‌ها در رویا زنده نگه می‌دارد حال آنکه حافظه خود رویایی عینی است.